Nature dergisinde yayınlanan habere göre :
Fizikçiler ,Kalay(Sn) elementinin yalnızca bir atom kalınlığındaki tel örgü formunu alabileceğini tahmin ettikten iki yıl sonra bunu gerçekleştirdiklerini açıkladılar. Stenin adı verilen ince film, 3 Ağustos tarihinde Nature Materials’da yayınlandı. Ama araştırmacılar için materyalin , herhangi bir kayıp ısı oluşturmadan elektriğin iletilmesi gibi, egzotik elektronik özelliklere sahip olup olmadığını onaylamak pek mümkün olmamıştır
Stenin (Latince’den gelen stannum: anlamı Kalay) grafen’in son kuzenidir.Stenin, 2D materyalleri ile ilgili çalışmaların binlercesini teşvik eden karbon atomlarının petek örgüsüne sahiptir. Bunlar silikon atomundan yapılan silicene levhalarını; fosfordan yapılan phosphorene, germanyum’dan yapılan germanene; ve kimyasal elementlerin farklı türlerini birleştiren levha yığınlarını içerir.
Stenin’in kristal yapısı 1
Bu levhaların birçoğu mükemmel elektrik ileticidir ama stenin teoride ekstra özeldir. Oda sıcaklığında elektronlar, diğer elektronlar ve atomlar ile çarpışmaksızın tel örgünün kenarları boyunca birçok malzemede olduğu gibi, seyahat edebilmeleri gerekir. Son çalışmanın yazarlarından California’daki Stanford Üniversitesi fizikçilerinden Shou-Cheng Zhang’ın 2013 yılında yaptığı tahminlere göre, bu kayıp ısı olarak enerji kaybetmeden , filmin elektrik iletimine izin vermelidir .
Zhang’ın dediğine göre stenin topolojik yalıtkanın bir örneği olarak tahmin edilmiştir. Topolojik yalıtkanlarda ,yük taşıyıcılar (elektronlar gibi) materyalin merkezine doğru seyahat edemez ama materyalin kenarı boyunca serbest bir şekilde hareket edebilir. Elektronların seyahat yönleri –bir kuantum özelliği olan- kendi spinlerinin “yukarı” ya da “aşağı” olup olmamasına bağlıdır. Çoğu yabancı madde spini etkilemediğinden ve elektronu yavaşlatmadığından Elektrik akımı yok olmaz.
Zhang ve Çin’deki 4 farklı üniversiteden olan çalışma arkadaşları ,stenin yaptıktan sonra bile, materyalin topolojik yalıtkan olduğunu onaylaması mümkün olmamıştır. Shanghai Jiao Tong Üniversitesi deneycileri bir vakum içinde Kalayın(sn) buharlaşması ile tel örgü oluşturdular ve bizmut tellürden yapılmış desteklenen yüzey üzerinde atomların sürüklenmesine izin verilmiştir. Zhang bu yüzeyin 2D formunda stenin kristaller oluşturmaya izin verdiğini, ayrıca bu birlikte etkileşmelere de izin vererek topolojik izolatör için yanlış şartlar yarattığını söylemiştir.
Kaynak: http://www.nature.com/news/physicists-announce-graphene-s-latest-cousin-stanene-1.18113
