Kış aylarında durdurulan Büyük Hadron Çarpıştırıcısı(LHC) , protonları tekrar çarpıştırıp bundan veri elde etmek için tekrar çalıştırılmaya hazırlanıyor. LHC önümüzdeki 6 ay boyunca 2 katrilyon yüksek kalitede proton çarpışması gerçekleştirecek. Bu sayı 2015’te elde edilen verilerden 6 kat ve son üç yılın toplamından daha fazladır.
2015 yılı daha çok makinenin bakımını gerçekleştirmek ile geçti. 2016 yılı ise tamamen veri toplama yılı olacak.
LHC dünyadaki en güçlü parçacık hızlandırıcısıdır. Burada yapılan çarpışmalarda atom-altı parçacıklar üretilir. Hızlandırıcı halkası üzerinde bulunan 4 tane parçacık detektörü , bilim insanlarının bu çarpışmaları kaydetmesine yardımcı olur. Bilim insanları bu sayede maddenin yapı taşı olan parçacıkları çalışır ve yeni temel parçacıkları araştırırlar.
LHC 2010 ile 2013 yılları arasında 8 Tera-elektronvoltta(TeV) proton-proton çarpıştırmaları gerçekleştirdi. LHC ‘nin enerji kapasitesi 2015 ilkbaharındaki kapanmadan sonra 13 TeV ‘e çıkarıldı. Bilim insanları bu yeni enerji seviyesi sayesinde daha önce hiç çalışılmayan konularda araştırma yapma imkânı bulacak.
Şimdiye kadar parçacık fiziğinde bilinen her şey parçacık fiziğinin haritası gibi olan Standart Model ‘de yer alıyor. LHC ilk çalıştırıldığında Standart Model’deki en önemli parçacıklardan birisi olan Higgs bozonu keşfedildi. Beş kuark yapısında olan penta kuarklar da geçen yıl LHC ‘den alınan veriler yardımıyla ilk kez tespit edildi.
Standart Model şimdiye kadar birçok şeyi iyi derecede açıklıyor , fakat Standart Model’in ötesinde yer alan şeylerin de varlığı biliniyor. Yeni yapılacak çarpıştırmalardan potansiyel yeni fizik alanlarının ortaya çıkarılması umut ediliyor.
Örneğin, Standart Model dört temel kuvvetten birisi olan yerçekimini açıklayamıyor. Açıklayamadığı şeylerden diğeri ise görünen madde ile sadece yerçekimi sayesinde etkileşen kara maddedir. Evrendeki maddenin neden karşıt maddeden fazla olduğu da açıklanamayan konular arasındadır.
Yeni LHC verileri bilim insanlarına Standart Modelde yer alan tahminleri doğrulama ve Standart Modelin ötesindeki konuları da keşfetme imkân verecek.
Kaynak :SymmetryMagazine
