AYT 11. sınıf · 8. konu

Sığaçlar

Sığa, paralel levhalı sığaç ve sığayı etkileyen etkenler; yük–gerilim grafiği ve depolanan enerji; seri, paralel ve karışık bağlama; dielektrik, üretece bağlı ve ayrılmış sığaçlar; yüklü sığaçların birbirine bağlanması, direnç üzerinden dolma ve doğru akım devrelerinde sığaç.

Bu konuda öğreneceklerin

Sığanın tanımını ve paralel levhalı sığacın sığasını belirleyen etkenleri
Yük–gerilim grafiğinden sığayı ve depolanan enerjiyi bulmayı
Seri, paralel ve karışık bağlı sığaçlarda eşdeğer sığa, yük ve gerilimleri hesaplamayı
Dielektrik konduğunda ya da levhalar oynatıldığında bağlı ve ayrık sığaçta neyin değiştiğini
Yüklü bir sığaç boş bir sığaca bağlandığında ortak gerilimi ve enerji kaybını
Sığacın direnç üzerinden dolmasını ve kararlı durumdaki doğru akım devrelerini

Sığaç ve sığa

Sığaç (kondansatör), elektrik yükü ve enerji depolayan bir devre elemanıdır. En basit sığaç, birbirine paralel ve aralarında yalıtkan bulunan iki iletken levhadan oluşur. Sığaç bir üretece bağlandığında üreteç, elektronları bir levhadan alıp diğerine taşır; levhalardan biri $+Q$, diğeri $-Q$ yükü kazanır. Sığacın toplam yükü sıfırdır; "sığacın yükü" denince bir levhadaki yükün büyüklüğü kastedilir.

Bir sığaçta biriken yük $Q$, levhalar arasındaki potansiyel farkı $V$ ile doğru orantılıdır. Orantı sabitine sığa denir:

$$ C = \frac{Q}{V} $$

Sığanın birimi farad'dır (1 F = 1 C/V). Bir farad çok büyük bir değerdir; uygulamada mikrofarad ($1\ \mu\text{F} = 10^{-6}$ F), nanofarad ve pikofarad ($1\ \text{pF} = 10^{-12}$ F) kullanılır. Sığa, sığacın yapısına bağlıdır; üretecin gerilimine ya da depolanan yüke bağlı değildir. Gerilim iki katına çıkarsa yük de iki katına çıkar ve oran, yani sığa, değişmez. Bu durum, bir direncin değerinin üzerindeki gerilime bağlı olmamasına benzer.

İlk sığaç, 1745'te Hollanda'nın Leiden kentinde yapılan ve içi ile dışı metal folyoyla kaplı bir cam şişeden oluşan Leyden şişesidir. Cam, iki iletken folyo arasındaki yalıtkan görevini görüyordu. Benjamin Franklin, yıldırımın elektriksel doğasını incelerken bu şişeleri art arda bağlayarak daha çok yük depolamıştı. Bugün bir cep telefonunun devre kartında yüzlerce minik sığaç bulunur; bunlar gerilimi dengeler, sinyalleri süzer ve işlemciye ani akım gerektiğinde enerji sağlar.

İletken kürenin sığası: Sığa kavramı tek bir iletken için de tanımlanabilir. Yarıçapı $R$ olan yalıtılmış bir iletken kürenin potansiyeli $V = kQ/R$ olduğundan sığası $C = Q/V = R/k$'dir: büyük küreler daha çok yük taşır. Dokunan kürelerin yükleri yarıçaplarıyla orantılı paylaşmasının nedeni de budur: her küre, ortak potansiyelde kendi sığası kadar yük alır.

Paralel levhalı sığaç

Levha alanı $A$, levhalar arası uzaklığı $d$ olan bir sığacın sığası:

$$ C = \varepsilon\,\frac{A}{d} $$

Burada $\varepsilon$, levhalar arasındaki maddenin dielektrik sabitidir (geçirgenliği). Boşluk için $\varepsilon_0 \approx 8{,}85 \times 10^{-12}$ F/m'dir. Bu formül üç sonucu açıkça gösterir:

Levha alanı büyüdükçe sığa artar: daha geniş levhalar daha çok yük taşıyabilir.
Levhalar birbirinden uzaklaştıkça sığa azalır.
Levhalar arasına bir yalıtkan (dielektrik) madde konursa sığa artar.

Paralel levhalı sığaç — Levhalarda eşit ve zıt yükler birikir; levhalar arasında alan düzgündür.

Sığacın levhaları arasındaki alan düzgündür ve büyüklüğü $E = V/d$'dir. Levhalar arasındaki alan çok güçlenirse yalıtkan delinir ve kıvılcım atlar; bu yüzden her sığacın üzerinde aşılmaması gereken bir en büyük gerilim değeri yazar.

Dielektrik maddeler

Levhalar arasına konan yalıtkan maddenin molekülleri alanın etkisiyle kutuplanır: her molekülün pozitif ucu negatif levhaya, negatif ucu pozitif levhaya doğru döner. Kutuplanan moleküllerin oluşturduğu iç alan, levhaların alanına zıt yöndedir ve net alanı zayıflatır. Aynı yük için gerilim düşer, yani sığa artar. Bir maddenin sığayı kaç kat artırdığını gösteren sayıya dielektrik katsayısı ($\kappa$) denir:

$$ C' = \kappa\,C_0 $$

Hava için $\kappa \approx 1$, kâğıt için yaklaşık 3, su için yaklaşık 80'dir. Dielektrik madde hem sığayı artırır hem de levhaların birbirine değmesini önler ve sığacın dayanabileceği en büyük gerilimi yükseltir.

Sığanın levhalar arası uzaklığa bağlı olması, sığaçları hassas birer algılayıcı yapar. Bazı bilgisayar klavyelerinde her tuşun altında küçük bir sığaç vardır; tuşa basılınca levhalar yaklaşır, sığa artar ve devre hangi tuşa basıldığını anlar. Kondansatör mikrofonlarda ses dalgaları ince bir levhayı titreştirir; levhalar arası uzaklık değiştikçe sığa ve dolayısıyla gerilim değişir ve ses elektrik sinyaline dönüşür.

Depolanan enerji

Sığacı yüklemek için iş yapmak gerekir: ilk yükler kolayca taşınır, ama levhalar yüklendikçe yeni yükleri taşımak zorlaşır. Bu iş, levhalar arasındaki elektrik alanda enerji olarak depolanır. Yük–gerilim grafiği orijinden geçen bir doğrudur; eğimi sığaya, altındaki üçgenin alanı depolanan enerjiye eşittir:

$$ E = \tfrac12 Q V = \tfrac12 C V^2 = \frac{Q^2}{2C} $$

Yük–gerilim grafiği — Grafiğin eğimi sığayı, altındaki alan sığaçta depolanan enerjiyi verir.

Formüldeki $\tfrac12$ çarpanı önemlidir: üretecin yaptığı iş $Q V$'dir, ama bunun ancak yarısı sığaçta depolanır; diğer yarısı yükleme sırasında bağlantı tellerinde ısıya dönüşür. Üç formülden hangisinin kullanılacağı, soruda hangi büyüklüğün sabit tutulduğuna bağlıdır: gerilim sabitse $\tfrac12 C V^2$, yük sabitse $Q^2/2C$ seçilir.

Enerji nerede depolanır? Sığacın enerjisi levhalarda değil, levhalar arasındaki elektrik alanda depolanır. Aynı gerilimde levhalar yaklaştırılırsa alan güçlenir ve sığaç daha çok enerji depolar. Levhalar arasındaki zıt yükler birbirini çeker; bu yüzden yüklü bir sığacın levhaları birbirine doğru küçük bir kuvvetle çekilir. Levhaları ayırmak için yapılan iş, ayrılmış sığaçta enerji artışı olarak geri gelir. Çok güçlü sığaçlarla çalışan teknisyenler, cihaz kapatıldıktan sonra bile sığaçları özel bir dirençle boşaltmadan devreye dokunmazlar: sığaç, üreteç ayrıldıktan sonra da yükünü ve enerjisini uzun süre koruyabilir ve tehlikeli bir elektrik çarpmasına yol açabilir. Eski televizyon ve mikrodalga fırınların içindeki uyarı etiketleri bu yüzdendir.

Seri bağlama

Sığaçlar art arda, aralarında dallanma olmadan bağlanırsa seri bağlanmış olur. Seri bağlı sığaçlarda:

Her sığaçtaki yük aynıdır: $Q_1 = Q_2 = Q$. Üreteç yalnızca uçtaki levhalara yük taşır; aradaki levhalar etki ile yüklenir.
Gerilimler toplanır: $V = V_1 + V_2 + \dots$
Eşdeğer sığanın tersi, sığaların terslerinin toplamıdır:

$$ \frac{1}{C_{\text{eş}}} = \frac{1}{C_1} + \frac{1}{C_2} + \dots $$

Seri bağlamada eşdeğer sığa en küçük sığadan da küçüktür. Yük aynı olduğu için gerilim sığayla ters orantılı paylaşılır: $V = Q/C$ olduğundan küçük sığaçta büyük gerilim oluşur. İki sığaç için kısa yol: $C_{\text{eş}} = \dfrac{C_1 C_2}{C_1 + C_2}$.

Paralel bağlama

Sığaçların uçları aynı iki noktaya bağlanırsa paralel bağlanmış olur. Paralel bağlı sığaçlarda:

Her sığacın gerilimi aynıdır ve üretecin gerilimine eşittir.
Yükler toplanır: $Q = Q_1 + Q_2 + \dots$
Eşdeğer sığa, sığaların toplamıdır:

$$ C_{\text{eş}} = C_1 + C_2 + \dots $$

Paralel bağlamak, levha alanını büyütmek gibidir. Gerilim aynı olduğu için büyük sığaç büyük yük taşır.

Seri ve paralel bağlama — Seride yükler, paralelde gerilimler eşittir.

Büyüklük	Seri bağlama	Paralel bağlama
Yük	Hepsinde aynı	Toplanır
Gerilim	Toplanır	Hepsinde aynı
Eşdeğer sığa	$1/C_{\text{eş}} = \sum 1/C$	$C_{\text{eş}} = \sum C$
Büyük sığaç	Küçük gerilim alır	Büyük yük alır
Benzediği direnç bağlaması	Paralel dirençler	Seri dirençler

Karışık bağlama

Karışık devrelerde, dirençlerde olduğu gibi en içteki seri ya da paralel gruptan başlanarak devre adım adım sadeleştirilir. Eşdeğer sığa bulunduktan sonra toplam yük $Q = C_{\text{eş}} V$ hesaplanır ve devre geriye doğru açılır: seri kollarda yük aynı kalır, paralel kollarda gerilim aynı kalır.

Üretece bağlı ve ayrılmış sığaç

Sığacın levhaları arasındaki uzaklık değiştirildiğinde, levhalar kaydırıldığında ya da araya bir dielektrik konduğunda sonuç, sığacın üretece bağlı olup olmamasına göre değişir:

Üretece bağlıysa gerilim $V$ sabit kalır. Sığa değişince yük $Q = CV$ aynı oranda değişir; üreteç devreye yük verir ya da geri alır.
Üreteçten ayrılmışsa yük $Q$ sabit kalır, çünkü yüklerin gidebileceği bir yol yoktur. Sığa değişince gerilim $V = Q/C$ ters oranda değişir.

Dielektrik etkisi — Bağlı sığaçta gerilim, ayrılmış sığaçta yük sabit kalır.

Üreteçten ayrılmış bir sığacın levhaları iki kat uzaklaştırılırsa sığa yarıya iner, gerilim iki katına çıkar ve depolanan enerji $Q^2/2C$ ile iki katına çıkar. Fazladan enerji, birbirini çeken levhaları ayırmak için dışarıdan yapılan işten gelir. Levhalar arasındaki alan ise $E = V/d$ olduğu için değişmez: hem $V$ hem $d$ iki katına çıkmıştır.

Levhaları kaydırmak ve kısmi dielektrik: Levhalar birbirine paralel kalacak biçimde kaydırılırsa üst üste gelen (karşılıklı duran) alan azalır ve sığa bu alanla orantılı olarak düşer; levhaların yarısı karşılıklı kalırsa sığa yarıya iner. Levhalar arasının yalnızca bir kısmı dielektrikle doldurulursa sığaç iki parçaya ayrılmış gibi düşünülür: dielektrik levhalara paralel bir katman olarak konduysa iki sığaç seri, levhalara dik bir şerit olarak konduysa (levha alanının bir kısmını kaplıyorsa) iki sığaç paralel bağlıdır. Bu yaklaşım, karmaşık görünen soruları bildiğimiz bağlama kurallarına indirger.

Yüklü sığaçların birbirine bağlanması

Yüklü bir sığaç, yüksüz bir sığaca (ya da farklı gerilimdeki başka bir sığaca) paralel bağlanırsa yükler, iki sığacın gerilimi eşit olana kadar akar. Toplam yük korunur ve ortak gerilim:

$$ V_{\text{ortak}} = \frac{Q_1 + Q_2}{C_1 + C_2} $$

Bu sırada enerji korunmaz: bağlantı tellerinden geçen akım ısı ve elektromanyetik dalga yayar; son enerji her zaman ilk enerjiden küçüktür. Sığaçlar zıt işaretli levhalarından birbirine bağlanırsa yükler önce birbirini nötrleştirir ve toplam yük $|Q_1 - Q_2|$ olur.

Direnç üzerinden dolma ve boşalma

Bir sığaç direnç üzerinden bir üretece bağlandığında birden dolmaz. İlk anda sığaç boştur, üzerinde gerilim yoktur ve devreden en büyük akım ($V/R$) geçer; sığaç o an kısa devre gibi davranır. Sığaç doldukça gerilimi artar, dirençteki gerilim ve akım azalır. Sığacın gerilimi üretecin gerilimine ulaştığında akım sıfıra iner. Dolma hızı $R\,C$ çarpımına (zaman sabiti) bağlıdır: büyük direnç ya da büyük sığa dolmayı yavaşlatır.

Sığacın dolması — Yük önce hızlı, sonra yavaş artar ve CV değerine yaklaşır; akım sıfıra iner.

Bu yüzden kararlı durumdaki bir doğru akım devresinde sığacın bulunduğu koldan akım geçmez; sığaç bu kol için açık devre gibi davranır. Sığacın gerilimi, bağlı olduğu iki nokta arasındaki potansiyel farkına eşittir ve bu fark dirençlerden geçen akımla hesaplanır.

Sığaç türleri ve kullanım alanları

Sığaçlar kullanım amacına göre farklı yapılır. Seramik sığaçlar küçük, ucuz ve hızlıdır; pikofarad–nanofarad mertebesinde sığaları vardır ve radyo devrelerinde kullanılır. Elektrolitik sığaçlar çok ince bir oksit tabakasını dielektrik olarak kullandığı için birkaç bin mikrofarada ulaşır; ama bir yönlüdürler ve ters bağlanırlarsa bozulurlar. Süper sığaçlar ise farad mertebesinde sığaya ulaşır ve bazı elektrikli otobüslerde duraklarda saniyeler içinde dolarak bir sonraki durağa kadar yetecek enerjiyi sağlar. Sığaçlar pillere göre çok daha hızlı dolup boşalır, ama birim kütle başına çok daha az enerji depolar; bu yüzden ani ve kısa güç gereken yerlerde kullanılırlar.

Sığaç sorularında çözüm planı

Sığacın üretece bağlı olup olmadığını belirle: bağlıysa $V$, ayrılmışsa $Q$ sabittir.
Değişen büyüklüğü ($A$, $d$, $\kappa$) $C = \varepsilon A/d$ formülüne koyarak yeni sığayı bul.
Sabit olan büyüklükten diğerlerini hesapla: $Q = CV$ ya da $V = Q/C$.
Enerjiyi, sabit olan büyüklüğü içeren formülle yaz: $V$ sabitse $\tfrac12 C V^2$, $Q$ sabitse $Q^2/2C$.
Devrelerde önce eşdeğer sığayı bul, sonra seride yükün, paralelde gerilimin aynı kaldığını kullanarak devreyi geriye doğru aç.

Formüller

$$C = \frac{Q}{V}$$

Sığanın tanımı

$$C = \varepsilon\,\frac{A}{d}$$

Paralel levhalı sığaç

$$C' = \kappa\,C_0$$

Dielektrik etkisi

$$E = \tfrac12 Q V = \tfrac12 C V^2 = \frac{Q^2}{2C}$$

Depolanan enerji

$$\frac{1}{C_{eş}} = \frac{1}{C_1} + \frac{1}{C_2} + \dots$$

Seri bağlama

$$C_{eş} = C_1 + C_2 + \dots$$

Paralel bağlama

$$V_{ortak} = \frac{Q_1 + Q_2}{C_1 + C_2}$$

Yüklü sığaçların bağlanması

$$E_{alan} = \frac{V}{d}$$

Levhalar arasındaki alan

Çözümlü örnekler

Örnek 1Sığa, yük ve enerji

Sığası 4 μF olan bir sığaç 12 V'luk bir üretece bağlanıyor. Sığacın yükü ve depolanan enerji nedir? Üretecin gerilimi 24 V'a çıkarılırsa sığa, yük ve enerji nasıl değişir?

Örnek 2Levhaların boyutlarından sığa

Levha alanı 0,02 m², levhalar arası uzaklığı 1 mm olan hava dolu bir sığacın sığası kaç pikofaraddır? Levhalar arasına dielektrik katsayısı 5 olan bir madde konursa sığa ne olur? ($\varepsilon_0 \approx 9 \times 10^{-12}$ F/m)

Örnek 3Seri bağlı sığaçlar

3 μF ve 6 μF'lık iki sığaç seri bağlanarak 12 V'luk bir üretece bağlanıyor. Eşdeğer sığa, her sığacın yükü ve gerilimi nedir? Hangi sığaç daha çok enerji depolar?

Örnek 4Paralel bağlı sığaçlar

3 μF ve 6 μF'lık sığaçlar paralel bağlanarak 12 V'luk bir üretece bağlanıyor. Eşdeğer sığa, her sığacın yükü ve toplam enerji nedir?

Örnek 5Karışık devre

2 μF'lık C₁ sığacı, birbirine paralel bağlı 3 μF'lık C₂ ve C₃ sığaçlarıyla seri bağlanmış ve devre 12 V'luk bir üretece bağlanmıştır. Her sığacın gerilimi ve yükü nedir?

Örnek 6Ayrılmış sığaçta levhaları uzaklaştırmak

Bir sığaç bir üreteçle doldurulduktan sonra üreteçten ayrılıyor. Levhalar arasındaki uzaklık iki katına çıkarılıyor. Sığa, yük, gerilim, depolanan enerji ve levhalar arasındaki alan nasıl değişir?

Örnek 7Bağlı sığaca dielektrik koymak

12 V'luk üretece bağlı ve sığası 2 μF olan hava dolu bir sığacın levhaları arasına, üreteç bağlıyken dielektrik katsayısı 3 olan bir yalıtkan konuyor. Sığacın yükü ve enerjisi nasıl değişir? Üreteç bu sırada devreye kaç μC yük verir?

Örnek 8Yüklü sığacı boş sığaca bağlamak

12 V'ta doldurulmuş 2 μF'lık bir sığaç, üreteçten ayrıldıktan sonra yüksüz 4 μF'lık bir sığaca paralel bağlanıyor. Ortak gerilim nedir? Bağlantı sırasında kaç μJ enerji kaybolur?

Örnek 9Dirençli devrede sığaç

İç direnci önemsiz 12 V'luk bir üretece 2 Ω ve 4 Ω'luk dirençler seri bağlanmıştır. 5 μF'lık bir sığaç 4 Ω'luk dirence paralel bağlanıyor. Kararlı durumda sığacın yükü nedir?

Sık yapılan hatalar

Sığanın gerilimle ya da yükle değiştiğini sanmak: sığa yalnızca levha alanına, uzaklığa ve dielektriğe bağlıdır.
Seri ve paralel bağlama kurallarını dirençlerle karıştırmak: sığaçta paralel bağlama toplanır.
Seri bağlı sığaçlarda büyük sığacın büyük gerilim aldığını sanmak: yük aynı olduğundan küçük sığaç büyük gerilim alır.
Üreteçten ayrılmış sığaçta gerilimi sabit almak: ayrılmış sığaçta sabit kalan yüktür.
Depolanan enerjide ½ çarpanını unutmak.
Yüklü sığaçlar birbirine bağlandığında enerjinin korunduğunu düşünmek: yük korunur, enerji azalır.
Kararlı durumdaki devrede sığacın kolundan akım geçtiğini sanmak: sığaç açık devre gibi davranır.

Günlük hayatta

Fotoğraf makinelerindeki flaş, birkaç saniye boyunca küçük bir pilden yavaşça dolan bir sığaçta enerji biriktirir. Deklanşöre basıldığında sığaç bu enerjiyi binde bir saniyeden kısa sürede flaş lambasına boşaltır; pilin veremeyeceği kadar büyük bir güç kısa süreliğine elde edilir. Hastanelerdeki ve havalimanlarındaki defibrilatörler de aynı ilkeyle çalışır: yüksek gerilimde doldurulan büyük bir sığaç, durmuş ya da düzensiz çarpan bir kalbe kısa ve güçlü bir elektrik atımı verir. Dokunmatik ekranlarda ise parmağımız, ekrandaki küçük sığaçların sığasını değiştirir ve dokunduğumuz yer bu değişimden algılanır.

Konu testi

26 soru. Bir seçeneğe dokun; doğru cevap ve çözüm hemen açılır.

1Kolay

Bir sığaca uygulanan gerilim iki katına çıkarılırsa sığası nasıl değişir?

2Kolay

4 μF'lık bir sığaç 12 V'luk üretece bağlanıyor. Sığacın yükü kaç μC'dir?

3Orta

4 μF'lık bir sığaç 12 V'luk üretece bağlanıyor. Sığaçta depolanan enerji kaç μJ'dür?

4Orta

Paralel levhalı bir sığacın sığasını artırmak için aşağıdakilerden hangileri yapılabilir?

I.Levha alanını büyütmek
II.Levhalar arasındaki uzaklığı azaltmak
III.Levhalar arasına dielektrik madde koymak

5Orta

Levha alanı 0,02 m², levhalar arası uzaklığı 1 mm olan hava dolu bir sığacın sığası kaç pikofaraddır? ($\varepsilon_0 \approx 9 \times 10^{-12}$ F/m)

6Orta

3 μF ve 6 μF'lık iki sığaç seri bağlanıyor. Eşdeğer sığa kaç μF'tır?

7Zor

3 μF ve 6 μF'lık iki sığaç seri bağlanarak 12 V'luk üretece bağlanıyor. 3 μF'lık sığacın gerilimi kaç volttur?

8Orta

3 μF ve 6 μF'lık sığaçlar paralel bağlanarak 12 V'luk üretece bağlanıyor. 6 μF'lık sığacın yükü kaç μC'dir?

9Orta

Seri bağlı iki sığaçtan sığası büyük olan için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

10Zor

2 μF'lık C₁ sığacı, birbirine paralel 3 μF'lık C₂ ve C₃ sığaçlarıyla seri bağlanıp 12 V'luk üretece bağlanıyor. C₂ sığacının yükü kaç μC'dir?

11Zor

2 μF'lık C₁ sığacı, birbirine paralel 3 μF'lık C₂ ve C₃ sığaçlarıyla seri bağlanıp 12 V'luk üretece bağlanıyor. C₁ sığacının gerilimi kaç volttur?

12Orta

Üreteçten ayrılmış yüklü bir sığacın levhaları arasındaki uzaklık iki katına çıkarılıyor. Sığacın gerilimi nasıl değişir?

13Zor

Üreteçten ayrılmış yüklü bir sığacın levhaları arasındaki uzaklık iki katına çıkarılıyor. Aşağıdakilerden hangileri değişmez?

I.Levhalardaki yük
II.Levhalar arasındaki elektrik alan
III.Depolanan enerji

14Orta

Üretece bağlı bir sığacın levhaları arasına dielektrik katsayısı 3 olan bir yalıtkan konuyor. Sığacın yükü nasıl değişir?

15Zor

Üreteçten ayrılmış yüklü bir sığacın levhaları arasına dielektrik katsayısı 4 olan bir yalıtkan konuyor. Sığaçta depolanan enerji nasıl değişir?

16Zor

12 V'ta doldurulmuş 2 μF'lık bir sığaç, yüksüz 4 μF'lık bir sığaca paralel bağlanıyor. Ortak gerilim kaç volttur?

17Zor

12 V'ta doldurulmuş 2 μF'lık bir sığaç, yüksüz 4 μF'lık bir sığaca paralel bağlanıyor. Bağlantı sırasında kaç μJ enerji kaybolur?

18Orta

Bir sığacın yükü iki katına çıkarılırsa depolanan enerji kaç katına çıkar?

19Zor

İç direnci önemsiz 12 V'luk üretece 2 Ω ve 4 Ω'luk dirençler seri bağlanmış, 5 μF'lık sığaç 4 Ω'luk dirence paralel bağlanmıştır. Kararlı durumda sığacın yükü kaç μC'dir?

20Orta

Boş bir sığaç bir direnç üzerinden üretece bağlanıyor. Bağlantının ilk anında ve sığaç tam dolduğunda devreden geçen akım için hangisi doğrudur?

21Orta

Sığası C olan özdeş üç sığaç seri bağlanıyor. Eşdeğer sığa nedir?

22Zor

Sığası C olan özdeş dört sığaçtan ikisi seri, diğer ikisi de seri bağlanıyor ve bu iki grup birbirine paralel bağlanıyor. Eşdeğer sığa nedir?

23Orta

Bir sığacın üzerinde "10 μF, 25 V" yazıyor. Bu sığaca güvenle depolanabilecek en büyük enerji kaç mJ'dür?

24Kolay

Sığaç için aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

25Zor

Üretece bağlı bir sığacın levhaları arasındaki uzaklık yarıya indiriliyor. Levhalar arasındaki elektrik alan nasıl değişir?

26Orta

6 μF'lık bir sığaç 10 V'ta, 3 μF'lık başka bir sığaç 4 V'ta doldurulmuştur. Sığaçlar aynı işaretli levhaları birbirine gelecek biçimde paralel bağlanırsa ortak gerilim kaç volt olur?

İlerlemen bu tarayıcıda saklanıyor. Ücretsiz üye ol, her cihazda kaldığın yerden devam et.