Not : Bu yazı www.wikipedia .org ’dan alınmıştır.
Nobel Kimya Ödülü, Alfred Nobel‘in mirası üzerine Nobel Vakfı tarafından organize edilen ve her yıl, kendisinin ölüm yıl dönümü olan 10 Aralık günü Stockholm‘de gerçekleştirilen Nobel Ödülleri töreninde, kimyanın çeşitli alanlarında faaliyet gösteren kişilere verilir. İsveç Kraliyet Bilimler Akademisinin belirlediği beş akademi üyesinin oluşturduğu bir komite tarafından seçilen kazanan kişiler,[1] birer madalya ve diplomanın yanı sıra, zaman içerisinde değişiklik gösteren para ödülünün de sahibi olur.[2]
1901’den beri verilen Nobel Kimya Ödülü’nde, 1958 ve 1980’de ödülü kazanan Frederick Sanger, birden fazla kez ödülü kazanan ilk ve tek isim oldu. 1916, 1917, 1919, 1924, 1933, 1940, 1941 ve 1942 yıllarında ödül verilmezken dokuz kez ise bir yıl gecikmeli olarak takdim edildi. 1914 yılında Nobel Fizik Komitesi, o yıl için ödülün verilebilmesi için gereken kriterleri hiçbir adayın sağlamadığına hükmederek ödül vermedi ancak ertesi yıl ödülün verildiği Theodore Richards, 1914’teki ödülü almış olarak kabul edildi. Aynı durum 1918’deki ödülü 1919’da alan Fritz Haber, 1920’deki ödülü 1921’de alan Walther Nernst, 1921’deki ödülü 1922’de alan Frederick Soddy, 1925’teki ödülü 1926’da alan Richard Zsigmondy, 1927’deki ödülü 1928’de alan Heinrich Wieland, 1938’deki ödülü 1939’da alan Richard Kuhn, 1943’teki ödülü 1944’te alan George de Hevesy ve son olarak 1944’teki ödülü 1945’te alan Otto Hahn tarafından da yaşandı. Vatandaşı oldukları Nazi Almanyası hükûmeti tarafından ödülü almalarına izin verilmeyen 1938 kazananı Otto Hahn ile 1939 kazananı Adolf Butenandt, ilerleyen yıllarda madalya ile diplomayı alsa da para ödülünü almamışlardı. Günümüzde varlığını sürdürmeyen ülkeler de dahil olmak üzere toplamda 33 ülkeden ödül kazanan olurken ödülü kazanan kişilerin 77’si Amerika Birleşik Devletleri adına bu başarıya ulaştı. 2021 itibarıyla toplamda 188 kişi bu ödülün sahibi oldu.
Kazananlar[değiştir | kaynağı değiştir]
Yıl | Resim | Kazanan | Milliyeti[a] | Gerekçe | Kaynak |
---|---|---|---|---|---|
1901 | ![]() |
Jacobus Henricus van ‘t Hoff | ![]() |
“çözeltilerdeki kimyasal dinamik ve osmotik basınç kanunlarını keşfinden dolayı” | [3] |
1902 | ![]() |
Emil Fischer | ![]() |
“şeker ve pürin sentezi üzerine çalışmalarından dolayı” | [4] |
1903 | ![]() |
Svante Arrhenius | ![]() |
“ayrışmanın elektrolitik teorisinden dolayı” | [5] |
1904 | ![]() |
William Ramsay | ![]() |
“havadaki soy gaz elementlerini keşfi ve bu elementlerin periyodik tablodaki yerleri konusundaki kararlılığından dolayı” | [6] |
1905 | ![]() |
Adolf von Baeyer | ![]() |
“organik boyalar ve hidroaromatik bileşikler üzerine yaptığı çalışmalar aracılığıyla organik kimya ve kimya endüstrisinin ilerlemesinden dolayı” | [7] |
1906 | ![]() |
Henri Moissan | ![]() |
“flor elementini araştırması ve ayrıştırması ile kendi adıyla anılan elektrik fırınından dolayı” | [8] |
1907 | ![]() |
Eduard Buchner | ![]() |
“biyokimyasal araştırmaları ve hücresiz fermentasyonu keşfinden dolayı” | [9] |
1908 | ![]() |
Ernest Rutherford | ![]() ![]() |
“elementlerin bozunması ve radyoaktif maddelerin kimyası üzerine araştırmalarından dolayı” | [10] |
1909 | ![]() |
Wilhelm Ostwald | ![]() ![]() |
“kataliz üzerine çalışması ile kimyasal denge yönetiminin temel ilkeleri ve reaksiyon hızları üzerine araştırmalarından dolayı” | [11] |
1910 | ![]() |
Otto Wallach | ![]() |
“alisiklik bileşikler alanındaki öncü çalışmasıyla, organik kimya ile kimya endüstrisine olan hizmetlerinden dolayı” | [12] |
1911 | ![]() |
Marie Curie | ![]() ![]() |
“radyumun izolasyonu ve bu dikkat çekici elementin doğası ve bileşikleri sayesinde, radyum ve polonyum elementlerinin keşfinden dolayı” | [13] |
1912 | ![]() |
Victor Grignard | ![]() |
“Grignard reaktifini keşfinden dolayı” | [14] |
![]() |
Paul Sabatier | ![]() |
“organik bileşikleri, ince parçalara ayrılmış metallerin varlığında hidrojenasyon yönteminden dolayı” | ||
1913 | ![]() |
Alfred Werner | ![]() |
“özellikle inorganik kimyada olmak üzere, moleküllerdeki atomların bağlanması üzerine çalışmasından dolayı” | [15] |
1914 | ![]() |
Theodore Richards | ![]() |
“çok sayıdaki kimyasal elementin atom ağırlıklarının doğru bir şekilde saptanmasından dolayı” | [16] |
1915 | ![]() |
Richard Willstätter | ![]() |
“özellikle klorofil olmak üzere, bitki pigmentler üzerine araştırmalarından dolayı” | [17] |
1916 | Ödül verilmedi | ||||
1917 | |||||
1918 | ![]() |
Fritz Haber | ![]() |
“elementlerinden amonyak sentezinden dolayı” | [18] |
1919 | Ödül verilmedi | ||||
1920 | ![]() |
Walther Nernst | ![]() |
“termokimya üzerine çalışmasından dolayı | [19] |
1921 | ![]() |
Frederick Soddy | ![]() |
“radyoaktif maddelerin kimyasına dair bildiklerimize olan katkıları ve izotopların kökeni ve yapısı üzerine alıştırmalarından dolayı” | [20] |
1922 | ![]() |
Francis Aston | ![]() |
“radyoaktif olmayan çok sayıda elementin izotoplarını keşfi ve tam sayı kuralını öne sürmesinden dolayı” | [21] |
1923 | ![]() |
Fritz Pregl | ![]() ![]() |
“organik maddelerin mikroanalizi yöntemini keşfinden dolayı” | [22] |
1924 | Ödül verilmedi | ||||
1925 | ![]() |
Richard Zsigmondy | ![]() ![]() |
“kolloid çözeltilerin heterojen yapısını göstermesi ve kullandığı yöntemlerden dolayı” | [23] |
1926 | ![]() |
Theodor Svedberg | ![]() |
“çözülme sistemleri üzerine çalışmasından dolayı” | [24] |
1927 | ![]() |
Heinrich Wieland | ![]() |
“safra asitleri ile ilişkili maddelerin bileşimine dair araştırmalarından dolayı” | [25] |
1928 | ![]() |
Adolf Windaus | ![]() |
“sterollerin yapısı ve vitaminlerle olan bağlantıları üzerine yaptığı araştırmasından dolayı” | [26] |
1929 | ![]() |
Arthur Harden | ![]() |
“şeker fermantasyonu ve fermante edici enzimleri üzerine araştırmalarından dolayı” | [27] |
![]() |
Hans von Euler-Chelpin | ![]() ![]() |
|||
1930 | ![]() |
Hans Fischer | ![]() |
“özellikle hemin sentezi olmak üzere, hemin ve klorofilin yapıları üzerine araştırmalarından dolayı” | [28] |
1931 | ![]() |
Carl Bosch | ![]() |
“kimyasal yüksek basınç yöntemleri konusuna dair icatları ve geliştirmelerinden [Haber süreci ile Bergius süreci] dolayı” | [29] |
![]() |
Friedrich Bergius | ![]() |
|||
1932 | ![]() |
Irving Langmuir | ![]() |
“yüzey kimyasında yaptığı keşifler ve araştırmalardan dolayı” | [30] |
1933 | Ödül verilmedi | ||||
1934 | ![]() |
Harold Urey | ![]() |
“ağır hidrojeni keşfinden dolayı” | [31] |
1935 | ![]() |
Frédéric Joliot-Curie | ![]() |
“yeni radyoaktif elementleri sentezlemelerinden dolayı” | [32] |
![]() |
Irène Joliot-Curie | ![]() |
|||
1936 | ![]() |
Peter Debye | ![]() |
“X ışınları ve elektronların gazlarda kırınımı ile dipol momentleri üzerine incelemeleri aracılığıyla moleküler yapı üzerine çalışmasından dolayı” | [33] |
1937 | ![]() |
Norman Haworth | ![]() |
“karbonhidratlar ve C vitamini üzerine araştırmalarından dolayı” | [34] |
![]() |
Paul Karrer | ![]() |
“karotenoidler, flavinler ve A ile B2 vitaminleri üzerine araştırmalarından dolayı” | ||
1938 | ![]() |
Richard Kuhn | ![]() ![]() |
“karotenoidler ve vitaminler üzerine çalışmasından dolayı” | [35] |
1939 | ![]() |
Adolf Butenandt | ![]() |
“cinsiyet hormonları üzerine çalışmasından dolayı” | [36] |
![]() |
Lavoslav Ružička | ![]() ![]() |
“polimetilenler ve yüksek terpenler üzerine çalışmasından dolayı” | ||
1940 | Ödül verilmedi | ||||
1941 | |||||
1942 | |||||
1943 | ![]() |
George de Hevesy | ![]() |
“kimyasal süreçleri inceleme amacıyla izotopları, izleyici olarak kullandığı çalışmasından dolayı” | [37] |
1944 | ![]() |
Otto Hahn | ![]() |
“ağır çekirdeklerin fisyonunu keşfinden dolayı” | [38] |
1945 | ![]() |
Artturi Virtanen | ![]() |
“özellikle yem korunması yöntemi olmak üzere, tarım ve beslenme kimyası alanındaki araştırma ve keşiflerinden dolayı” | [39] |
1946 | ![]() |
James Sumner | ![]() |
“enzimlerin kristallenebilir olduklarını keşfinden dolayı” | [40] |
![]() |
John Howard Northrop | ![]() |
“enzimleri ve virüs proteinlerini saf hâlde elde etmelerinden dolayı” | ||
![]() |
Wendell Stanley | ![]() |
|||
1947 | ![]() |
Robert Robinson | ![]() |
“özellikle alkaloidler olmak üzere, biyolojik öneme sahip bitki ürünleri üzerine araştırmalarından dolayı” | [41] |
1948 | ![]() |
Arne Tiselius | ![]() |
“özellikle serum proteinlerinin karmaşık yapılarını ilgilendiren keşifleri olmak üzere, elektroforez ve adsorpsiyon analizi üzerine araştırmasından dolayı” | [42] |
1949 | William Giauque | ![]() |
“özellikle maddelerin aşırı düşük sıcaklıklardaki davranışları olmak üzere, kimyasal termodinamik alanındaki katkılarından dolayı” | [43] | |
1950 | ![]() |
Otto Diels | ![]() |
“dien sentezini keşifleri ve geliştirmelerinden dolayı” | [44] |
![]() |
Kurt Alder | ![]() |
|||
1951 | ![]() |
Edwin McMillan | ![]() |
“uranyum ötesi elementlerin kimyasına dair keşiflerinden dolayı” | [45] |
![]() |
Glenn T. Seaborg | ![]() |
|||
1952 | ![]() |
Archer Martin | ![]() |
“ayrıştırma kromatografisini keşiflerinden dolayı” | [46] |
![]() |
Richard Synge | ![]() |
|||
1953 | ![]() |
Hermann Staudinger | ![]() |
“makromoleküler kimya alanındaki keşiflerinden dolayı” | [47] |
1954 | ![]() |
Linus Pauling | ![]() |
“kimyasal bağın yapısı üzerine araştırması ve karmaşık maddelerin yapılarının anlaşılması için bu araştırmayı uygulamasından dolayı” | [48] |
1955 | ![]() |
Vincent du Vigneaud | ![]() |
“özellikle bir polipeptit hormonun ilk kez sentezlemesi olmak üzere, biyokimyasal açıdan önemli olan sülfür bileşikleri üzerine çalışmasından dolayı” | [49] |
1956 | ![]() |
Cyril Hinshelwood | ![]() |
“kimyasal reaksiyonların işleyişi üzerine yaptıkları araştırmalardan dolayı” | [50] |
![]() |
Nikolay Semyonov | ![]() |
|||
1957 | ![]() |
Alexander Todd | ![]() |
“nükleotitler ve nükleotit koenzimleri üzerine çalışmasından dolayı” | [51] |
1958 | ![]() |
Frederick Sanger | ![]() |
“proteinlerin, özellikle de insülinin yapısı üzerine çalışmasından dolayı” | [52] |
1959 | ![]() |
Jaroslav Heyrovský | ![]() |
“polarografik analiz yöntemlerini keşfi ve geliştirmesinden dolayı” | [53] |
1960 | Willard Libby | ![]() |
“arkeoloji, jeoloji, jeofizik ve diğer bilim dallarında, yaş belirlemesi için karbon-14‘ü kullandığı yöntemden dolayı” | [54] | |
1961 | ![]() |
Melvin Calvin | ![]() |
“bitkilerin karbondioksit özümsemesi üzerine araştırmasından dolayı” | [55] |
1962 | ![]() |
Max Perutz | ![]() ![]() |
“küresel proteinlerin yapıları üzerine çalışmalarından dolayı” | [56] |
![]() |
John Kendrew | ![]() |
|||
1963 | ![]() |
Karl Ziegler | ![]() |
“kimya ve yüksek polimerler teknolojisi alanındaki keşiflerinden dolayı” | [57] |
![]() |
Giulio Natta | ![]() |
|||
1964 | ![]() |
Dorothy Hodgkin | ![]() |
“önemli biyokimyasal maddelerin yapısını X ışını teknikleri ile belirlemesinden dolayı” | [58] |
1965 | ![]() |
Robert Woodward | ![]() |
“organik sentez sanatındaki olağanüstü başarılarından dolayı” | [59] |
1966 | ![]() |
Robert S. Mulliken | ![]() |
“moleküler orbital yöntemiyle, kimyasal bağlar ve moleküllerin elektronik yapısını konu alan ana çalışmasından dolayı” | [60] |
1967 | ![]() |
Manfred Eigen | ![]() |
“aşırı hızlı kimyasal reaksiyonlarla ilgili çalışmalarından dolayı” | [61] |
![]() |
Ronald Norrish | ![]() |
|||
![]() |
George Porter | ![]() |
|||
1968 | ![]() |
Lars Onsager | ![]() ![]() |
“kendi adını taşıyan çift taraflı bağıntılarını keşfinden dolayı” | [62] |
1969 | Derek Barton | ![]() |
“konformasyon kavramının gelişmesi ve kimyada uygulanması konusundaki katkılarından dolayı” | [63] | |
![]() |
Odd Hassel | ![]() |
|||
1970 | ![]() |
Luis Leloir | ![]() |
“şeker nükleotitleri ile karbonhidrat biyosentezindeki görevlerini keşfinden dolayı” | [64] |
1971 | ![]() |
Gerhard Herzberg | ![]() ![]() |
“moleküllerin, özellikle de serbest radikallerin, elektronik yapıları ve geometrileri bilgilerine olan katkılarından dolayı” | [65] |
1972 | ![]() |
Christian Anfinsen | ![]() |
“ribonükleaz, özellikle de amino asit dizilimi ile biyolojik aktif konformasyonu arasındaki ilişki üzerine çalışmasından dolayı” | [66] |
Stanford Moore | ![]() |
“ribonükleaz molekülünün aktif merkezinin, kimyasal yapısıyla katalitik aktivitesi arasındaki bağlantının anlaşılmasına yönelik katkılarından dolayı” | |||
William Stein | ![]() |
||||
1973 | Ernst Otto Fischer | ![]() |
“organometallerin kimyası üzerine bağımsız olarak gerçekleştirdikleri, sandviç bileşikler olarak adlandırılan öncü çalışmalarından dolayı” | [67] | |
![]() |
Geoffrey Wilkinson | ![]() |
|||
1974 | ![]() |
Paul Flory | ![]() |
“makromoleküllerin fiziksel kimyası üzerine temel teorik ve deneysel çalışmasından dolayı” | [68] |
1975 | ![]() |
John Cornforth | ![]() ![]() |
“enzimle katalizlenen reaksiyonların stereokimyası üzerine çalışmasından dolayı” | [69] |
![]() |
Vladimir Prelog | ![]() ![]() |
“organik molekül ve reaksiyonların stereokimyasına dair araştırmasından dolayı” | ||
1976 | ![]() |
William Lipscomb | ![]() |
“boranların yapısı üzerine yaptığı, kimyasal bağlanmanın sorunlarını aydınlatan çalışmalarından dolayı” | [70] |
1977 | ![]() |
Ilya Prigogine | ![]() ![]() |
“dengesizlik termodinamiğine, özellikle de dağıtıcı yapılar teorisine olan katkısından dolayı” | [71] |
1978 | Peter Mitchell | ![]() |
“kemiozmotik teorinin formülleştirilmesi aracılığıyla, biyolojik enerji aktarımının anlaşılmasına olan katkısından dolayı” | [72] | |
1979 | Herbert Brown | ![]() ![]() |
“sırasıyla, bor ve fosfor içeren bileşiklerin, önemli organik sentez reaktifleri olarak kullanımlarını geliştirmelerinden dolayı” | [73] | |
Georg Wittig | ![]() |
||||
1980 | ![]() |
Paul Berg | ![]() |
“özellikle rekombinant DNA olmak üzere, nükleik asitlerin biyokimyası üzerine temel çalışmalarından dolayı” | [74] |
![]() |
Walter Gilbert | ![]() |
“nükleik asitlerdeki baz dizilimlerinin belirlenmesiyle ilgili katkılarından dolayı” | ||
![]() |
Frederick Sanger | ![]() |
|||
1981 | ![]() |
Kenichi Fukui | ![]() |
“bağımsız olarak geliştirdikleri, kimyasal reaksiyonların davranışını ilgilendiren teorilerinden dolayı” | [75] |
![]() |
Roald Hoffmann | ![]() ![]() |
|||
1982 | ![]() |
Aaron Klug | ![]() |
“kristalografik elektron mikroskopisini geliştirmesi ve biyolojik önemi olan nükleik asit-protein komplekslerinin yapılarını açıklamasından dolayı” | [76] |
1983 | ![]() |
Henry Taube | ![]() ![]() |
“özellikle metal bileşiklerinde olmak üzere, elektron aktarımı reaksiyonlarının işleyişi üzerine çalışmasından dolayı” | [77] |
1984 | ![]() |
Bruce Merrifield | ![]() |
“katı bir matriste kimyasal senteze yönelik bir yöntem geliştirmesinden dolayı” | [78] |
1985 | ![]() |
Herbert A. Hauptman | ![]() |
“kristal yapılarının belirlenmesine yönelik doğrudan yöntemlerin geliştirilmesindeki olağanüstü başarılarından dolayı” | [79] |
![]() |
Jerome Karle | ![]() |
|||
1986 | ![]() |
Dudley Herschbach | ![]() |
“temel kimyasal süreçlerin dinamikleriyle ilgili katkılarından dolayı” | [80] |
Yuan T. Lee | ![]() ![]() |
||||
![]() |
John Polanyi | ![]() ![]() |
|||
1987 | Donald Cram | ![]() |
“yapıya özgü etkileşimi yüksek seçicilik gösteren moleküller geliştirmeleri ve kullanmalarından dolayı” | [81] | |
![]() |
Jean-Marie Lehn | ![]() |
|||
![]() |
Charles Pedersen | ![]() |
|||
1988 | Johann Deisenhofer | ![]() |
“bir fotosentetik reaksiyon merkezinin üç boyutlu yapısını belirlemelerinden dolayı” | [82] | |
![]() |
Robert Huber | ![]() |
|||
![]() |
Hartmut Michel | ![]() |
|||
1989 | ![]() |
Sidney Altman | ![]() ![]() |
“RNA‘nın katalitik özelliklerini keşiflerinden dolayı” | [83] |
![]() |
Thomas Cech | ![]() |
|||
1990 | ![]() |
Elias James Corey | ![]() |
“organik sentez teorisi ve metodolojisini geliştirmesinden dolayı” | [84] |
1991 | ![]() |
Richard Ernst | ![]() |
“yüksek çözünürlüklü nükleer manyetik rezonans (NMR) spektroskopsi metodolojisinin geliştirilmesine olan katkılarından dolayı” | [85] |
1992 | ![]() |
Rudolph Marcus | ![]() ![]() |
“kimyasal sistemlerde elektron aktarımı reaksiyonları teorisine olan katkılarından dolayı” | [86] |
1993 | ![]() |
Kary Mullis | ![]() |
“DNA tabanlı kimya üzerine yöntemlerin geliştirilmesine olan katkıları ile […] polimeraz zincir reaksiyonu (PCR) yöntemini icadından dolayı” | [87] |
![]() |
Michael Smith | ![]() |
“DNA tabanlı kimya üzerine yöntemlerin geliştirilmesine olan katkıları ile […] oligonükleotit tabanlı, alan hedefli mutajenezin oluşturulması ve protein çalışmaları için geliştirilmesine olan temel katkılarından dolayı” | ||
1994 | ![]() |
George Olah | ![]() ![]() |
“karbokatyon kimyasına katkılarından dolayı” | [88] |
1995 | ![]() |
Paul Crutzen | ![]() |
“atmosfer kimyası, özellikle ozon incelmesi ve oluşumuyla ilgili çalışmalarından dolayı” | [89] |
![]() |
Mario Molina | ![]() |
|||
![]() |
Sherwood Rowland | ![]() |
|||
1996 | ![]() |
Robert Curl | ![]() |
“fullerenleri keşiflerinden dolayı” | [90] |
![]() |
Harry Kroto | ![]() |
|||
![]() |
Richard Smalley | ![]() |
|||
1997 | ![]() |
Paul D. Boyer | ![]() |
“adenozin trifosfat (ATP) sentezini sağlayan enzim mekanizmasını aydınlatmalarından dolayı” | [91] |
![]() |
John E. Walker | ![]() |
|||
![]() |
Jens Skou | ![]() |
“ilk iyon taşıyıcı enzimin, Na+, K+ -ATPazın keşfinden dolayı” | ||
1998 | ![]() |
Walter Kohn | ![]() ![]() |
“yoğunluk fonksiyonları teorisini geliştirmesinden dolayı” | [92] |
![]() |
John Pople | ![]() |
“kuantum kimyasında sayısal yöntemler geliştirmesinden dolayı” | ||
1999 | Ahmed Zewail | ![]() ![]() |
“femtosaniye spektroskopisi kullanarak kimyasal reaksiyonların geçiş durumları üzerine çalışmalarından dolayı” | [93] | |
2000 | ![]() |
Alan Heeger | ![]() |
“iletken polimerleri keşifleri ve geliştirmelerinden dolayı” | [94] |
![]() |
Alan MacDiarmid | ![]() ![]() |
|||
![]() |
Hideki Shirakawa | ![]() |
|||
2001 | William Knowles | ![]() |
“kiral olarak katalizlenen hidrojenasyon reaksiyonları üzerine çalışmalarından dolayı” | [95] | |
![]() |
Ryōji Noyori | ![]() |
|||
![]() |
Barry Sharpless | ![]() |
“kiral olarak katalizlenen oksidasyon reaksiyonları üzerine çalışmasından dolayı” | ||
2002 | ![]() |
John Fenn | ![]() |
“biyolojik makromoleküllerin tanımlanması ve yapılarının analizi için yöntemler ile […] biyolojik makromoleküllerin kütle spektrometrisi analizleri için yumuşak desorpsiyon iyonizasyon yöntemlerini geliştirmelerinden dolayı” | [96] |
![]() |
Koichi Tanaka | ![]() |
|||
![]() |
Kurt Wüthrich | ![]() |
“biyolojik makromoleküllerin tanımlanması ve yapılarının analizi için yöntemler ile […] çözelti hâlindeki biyolojik makromoleküllerin üç boyutlu yapılarının belirlenmesi için nükleer manyetik rezonans spektroskopisini geliştirmesinden dolayı” | ||
2003 | ![]() |
Peter Agre | ![]() |
“hücre zarlarındaki kanallar ile […] su kanallarını keşfinden dolayı” | [97] |
![]() |
Roderick MacKinnon | ![]() |
“hücre zarlarındaki kanallar ile […] iyon kanallarının yapıları ve mekanikleri üzerine çalışmalarından dolayı” | ||
2004 | ![]() |
Aaron Ciechanover | ![]() |
“ubikuitin aracılı protein yıkımının keşfinden dolayı” | [98] |
![]() |
Avram Hershko | ![]() ![]() |
|||
![]() |
Irwin Rose | ![]() |
|||
2005 | ![]() |
Yves Chauvin | ![]() |
“organik sentezde metatez yöntemini geliştirmelerinden dolayı” | [99] |
![]() |
Robert Grubbs | ![]() |
|||
![]() |
Richard Schrock | ![]() |
|||
2006 | Roger Kornberg | ![]() |
“ökaryotik transkripsiyonun moleküler temelleri üzerine çalışmalarından dolayı” | [100] | |
2007 | ![]() |
Gerhard Ertl | ![]() |
“katı yüzeylerdeki kimyasal süreçler üzerine çalışmalarından dolayı” | [101] |
2008 | ![]() |
Osamu Shimomura | ![]() |
“yeşil floresan proteini (GFP) keşifleri ve geliştirmelerinden dolayı” | [102] |
![]() |
Martin Chalfie | ![]() |
|||
![]() |
Roger Tsien | ![]() |
|||
2009 | ![]() |
Venkatraman Ramakrishnan | ![]() ![]() ![]() |
“ribozomun yapısı ve işlevi üzerine çalışmalarından dolayı” | [103] |
![]() |
Thomas A. Steitz | ![]() |
|||
![]() |
Ada Yonath | ![]() |
|||
2010 | ![]() |
Richard Heck | ![]() |
“organik sentezdeki paladyum katalizeli çapraz bağlantıları keşiflerinden dolayı” | [104] |
![]() |
Ei-ichi Negishi | ![]() |
|||
![]() |
Akira Suzuki | ![]() |
|||
2011 | ![]() |
Dan Şehtman | ![]() |
“kuazi kristalleri keşfinden dolayı” | [105] |
2012 | ![]() |
Robert Lefkowitz | ![]() |
“G proteini kenetli reseptörler üzerine çalışmalarından dolayı” | [106] |
![]() |
Brian Kobilka | ![]() |
|||
2013 | ![]() |
Martin Karplus | ![]() ![]() |
“karmaşık kimyasal sistemler için çok ölçekli modelleri geliştirilmesinden dolayı” | [107] |
![]() |
Michael Levitt | ![]() ![]() ![]() |
|||
![]() |
Arieh Warshel | ![]() ![]() |
|||
2014 | ![]() |
Eric Betzig | ![]() |
“süper çözünürlüklü floresan mikroskopisini geliştirmelerinden dolayı” | [108] |
![]() |
Stefan Hell | ![]() ![]() |
|||
![]() |
William Moerner | ![]() |
|||
2015 | ![]() |
Tomas Lindahl | ![]() ![]() |
“DNA onarımının mekanik çalışmalarından dolayı” | [109] |
![]() |
Paul Modrich | ![]() |
|||
![]() |
Aziz Sancar | ![]() ![]() |
|||
2016 | ![]() |
Jean-Pierre Sauvage | ![]() |
“moleküler makinelerin tasarımı ve sentezinden dolayı” | [110] |
![]() |
Fraser Stoddart | ![]() ![]() |
|||
![]() |
Bernard L. Feringa | ![]() |
|||
2017 | ![]() |
Jacques Dubochet | ![]() |
“çözeltideki biyomoleküllerin yüksek çözünürlüklü yapı tayini için Kriyo-elektron mikroskobunu geliştirmelerinden dolayı” | [111] |
![]() |
Joachim Frank | ![]() ![]() |
|||
![]() |
Richard Henderson | ![]() |
|||
2018 | ![]() |
Frances Arnold | ![]() |
“enzimlerin yönlendirilmiş evriminden dolayı” | [112] |
![]() |
George Smith | ![]() |
“peptitler ve antikorların faj gösterimlerinden dolayı” | ||
![]() |
Gregory Winter | ![]() |
|||
2019 | ![]() |
John Goodenough | ![]() |
“lityum iyon pillerini geliştirmelerinden dolayı” | [113] |
![]() |
Stanley Whittingham | ![]() ![]() |
|||
![]() |
Akira Yoshino | ![]() |
|||
2020 | ![]() |
Emmanuelle Charpentier | ![]() |
“genom düzenleme için bir yöntem geliştirmelerinden dolayı” | [114] |
![]() |
Jennifer Doudna | ![]() |
|||
2021 | ![]() |
David MacMillan | ![]() |
“asimetrik organokatalizin geliştirilmesinden dolayı” | [115] |
![]() |
Benjamin List | ![]() |
|||
2022 | ![]() |
Carolyn R. Bertozzi | ![]() |
“click kimyasının ve biyoortogonal kimyanın geliştirilmesinden dolayı” | [116] |
![]() |
Morten Meldal | ![]() |
|||
![]() |
Barry Sharpless | ![]() |
|||
2023 | ![]() |
Moungi G. Bawendi (b. 1961) | ![]() ![]() ![]() |
“Kuantum noktalarının keşfi ve sentezi için” | [117] |
![]() |
Louis E. Brus (b. 1943) | ![]() |
|||
![]() |
Alexey Ekimov (b. 1945) | ![]() |
Ülkeye göre kazananlar[değiştir | kaynağı değiştir]
Ülke[b] | Kazanma sayısı |
---|---|
![]() |
79 |
![]() |
35 |
![]() |
15 |
![]() |
11 |
![]() |
9 |
![]() |
8 |
![]() |
7 |
![]() |
6 |
![]() |
6 |
![]() |
6 |
![]() |
5 |
![]() |
5 |
![]() |
4 |
![]() |
4 |
![]() |
3 |
![]() |
3 |
![]() |
2 |
![]() |
2 |
![]() |
2 |
![]() |
2 |
![]() |
1 |
![]() |
1 |
![]() |
1 |
![]() |
1 |
![]() |
1 |
![]() |
1 |
![]() |
1 |
![]() |
1 |
![]() |
1 |
![]() |
1 |
![]() |
1 |
![]() |
1 |
![]() |
1 |
![]() |
1 |
![]() |
1 |
![]() |
1 |
![]() |
1 |
Kaynak :https://tr.wikipedia.org/wiki/Nobel_Kimya_%C3%96d%C3%BCl%C3%BC_sahipleri_listesi