“Evren sonsuzdur
Ancak uzayın sınırları vardır
Bir fırlatma roketi
Uydular yörüngede
Uzaydaki patlamalar
Ah ne kayıp
Parçalar uçuyor
Ve biz yakınıyoruz
‘Elimizdeki onca uzay çöpü’ diye
İnsan yapımı ya da değil
Sonra Kessler gelir
O ki daha iyisini bilir
Bir şeyler çarpıştığında
Çoğalır enkazları da
Ortaklıklara ve Nasa’ya teşekkürler ki
Yollar arıyoruz
Yönetebilmek için
Bu yayılmayı.”
-S. Thuy Nguyen-Onstott
İçinizden “Uzay enkazı da ne?” diye sorabilirsiniz. Biz, her ne kadar gökyüzündeki uzay çöpünü görmesek de bulutların ötesinde ve gözün görebildiğinin çok daha uzağında Alçak Dünya Yörüngesinde (LEO) bu çöp yer almaktadır.
LEO bir yörünge uzay çöpü alanıdır. LEO’da uçan milyonlarca uzay çöpü parçası bulunmaktadır. Uzay enkazının çoğu Uzay aracı parçaları, uzay gemisinden düşen minik boya tanecikleri, roketlerin parçaları, artık çalışmayan uydular ya da uzayda yüksek hızlarda uçan yörüngedeki nesnelerin patlaması gibi insan üretimi olan objelerden oluşmaktadır.
Çoğu ‘uzay çöpü’ çok hızlı hareket eder ve bir mermiden 7 kat daha hızlı olan saatte 18,000 mil hızına ulaşabilir. LEO’daki enkazın hız oranı ve hacmi sebebiyle mevcut ve gelecek uzay programları, keşifler ve operasyonlar hem dünyadaki insanlar için hem de uzaydaki var olan şeyler için emniyet riski oluşturmaktadır.
LEO’nun bir yörünge mezarlığı haline gelmesinin birçok nedeni vardır. Örneğin, 2007’de Çinin Fengyın-1C uzay aracının kasıtlı imhası ve 2009 yılında bir Amerikan ile bir Rus uzay aracının kazayla çarpışması tek başına LEO’daki uzay enkazı kirliliğini neredeyse %70 arttırarak alçak dünya yörüngesinde (LEO) çalışan durumda olan uzay araçları için daha büyük bir çarpışma riski oluşturdu.
LEO’daki enkazı temizlemek adına herhangi bir uluslararası kanun bulunmamaktadır. LEO şuan dünyanın en büyük çöp yığını alanı olarak görülüyor ve bu uzay enkazını temizlemek oldukça maliyetli. Çünkü bahsettiğimiz bu uzay çöpü sorunu kocaman. Alçak dünya yörüngesinde yaklaşık olarak 6,000 ton ağırlığında madde bulunmaktadır.
‘NASA Yörünge Enkazı Programı’ Houston, Teksas’taki Johnson Uzay Merkezindeki (JSC) Uzay Bilimleri Şubesinde 1979 yılında resmen başladı. Program, daha az uzay enkazı oluşturacak yollar arıyor ve çoktan uzayda olan çöpleri takip edip, temizleyecek ekipmanlar tasarlıyor.
Uzay çöpü, sadece tek bir ülkenin sorumluluğundan ziyade uzaya araç gönderen her ülkenin sorumluluğudur. Uzay enkazını halletme problemi hem uluslararası bir mücadele hem de gelecekteki uzay keşifleri için uzayın çevresini koruma fırsatıdır.
Yalnızca diğer ülkelerin yardımıyla çözülebilecek küresel bir probleme sebep olduk. Bu web site, uzay enkazındaki kaynakları ve alan kullanımımızla ilgili devam eden tehditleri kapsayacak. Not edilenler dışında diğer tüm öğeler Merkez Kütüphanesinde mevcuttur.
Bu yazı aşağıdaki kaynaktan Türkçeye çevrilmiştir:
Kaynak: NASA
